Życiowy kryzys, depresja, lęk, złe samopoczucie lub chęć rozwoju – istnieje mnóstwo powodów podjęcia decyzji o udaniu się do psychoterapeuty. Każdy z nich jest tak samo ważny. Oto krótki przewodnik dla osób, które potrzebują terapii, ale mają obawy i nie wiedzą, czego się spodziewać. 

Psychoterapia to forma leczenia, która ma na celu poprawę zdrowia psychicznego i emocjonalnego. Jest to proces, w którym pacjent pracuje z wykwalifikowanym psychoterapeutą, szukając przyczyn swoich problemów oraz najlepszej drogi ich rozwiązania.

Terapeuta – to specjalista psycholog lub psychoterapeuta, który prowadzi sesje terapeutyczne i pomaga pacjentowi zrozumieć i rozwiązać swoje problemy emocjonalne i psychiczne. Psycholog, który chce być psychoterapeutą musi ukończyć dodatkowy 4-letni kurs i regularnie poddawać się superwizji (nadzór bardziej doświadczonego psychoterapeuty).

Pacjent lub klient to osoba, która korzysta z usług terapeuty i szuka pomocy w rozwiązywaniu swoich problemów.

Cel terapeutyczny – czyli to, co pacjent chce osiągnąć podczas terapii. Może to być poprawa zdrowia psychicznego, poradzenie sobie z lękiem, lepsze zarządzanie stresem itp.

Sesja terapeutyczna – spotkanie terapeuty i pacjenta (online lub na żywo), w trakcie którego omawiane są problemy i podejmowane próby rozwiązania ich.

Sesja indywidualna – sesja terapeutyczna, w której pacjent spotyka się z terapeutą sam, bez udziału innych osób.

Sesja grupowa – to sesja, w której terapeuta prowadzi terapię dla grupy pacjentów, którzy dzielą się swoimi doświadczeniami i wsparciem.

Samoświadomość – umiejętność zrozumienia własnych myśli, emocji i zachowań, która rozwija się w trakcie każdej psychoterapii.

Poufność – zasada, która mówi, że informacje przekazywane psychoterapeucie są chronione i nie są udostępniane innym bez zgody pacjenta.

Wybór terapeuty powinien być uzależniony od problemu, jaki ma pacjent oraz jego osobistych preferencji, dotyczących sposobu pracy i relacji z terapeutą. Oto 3 najbardziej powszechne (ale nie jedyne) nurty*, w jakich pracują psychoterapeuci.

*Nurty to nic innego jak metody i sposoby dojścia do zdrowia pacjenta.

Praca z pacjentem jest nastawiona na teraźniejszość, czyli na zmianę aktualnych myśli i zachowań, które wywołują problemy. Psychoterapeuta sięga oczywiście w przeszłość, aby znaleźć przyczyny obecnego stanu rzeczy, ale nie stanowi to trzonu jego pracy. Cechą charakterystyczną terapii poznawczo-behawioralnej jest ograniczenie w czasie. W trakcie jej trwania psychoterapeuta identyfikuje przekonania i zachowania pacjenta i pracuje z nim nad zmianą tych, które już mu nie służą.

Wybierz psychoterapeutę pracującego w tym nurcie, jeśli:

• wolisz skupiać się na teraźniejszości,
• chcesz rozwiązać określone problemy,
• w samorozwoju wolisz konkretne rozwiązania,
• chcesz otrzymywać wskazówki terapeuty,
• chcesz się dowiedzieć więcej o mechanizmach, które Tobą kierują.

Terapia psychodynamiczna to podejście, które koncentruje się na badaniu i zrozumieniu głębszych, nieświadomych procesów myślowych i emocjonalnych. Pacjent, z pomocą psychoterapeuty, często cofa się w przeszłość, zwłaszcza do czasów dzieciństwa. Nurt psychodynamiczny zakłada, że wiele procesów myślowych i emocjonalnych jest nieświadomych, a terapia pomaga je odkryć, aby móc z nimi świadomie pracować. Dużą uwagę przywiązuje się tu do relacji między pacjentem a terapeutą, a terapie psychodynamiczne są najczęściej długotrwałe.

Wybierz psychoterapeutę pracującego w tym nurcie, jeśli:

• trapią Cię „demony z dzieciństwa”, czyli czujesz, że Twoje samopoczucie jest efektem Twojej przeszłości,
• chcesz rozwiązać określony problem lub kilka problemów,
• chcesz wiedzieć więcej o sobie, aby wykorzystać tę wiedzę do pracy nad sobą,
• masz zaburzenia psychiczne lub podejrzewasz je u siebie,
• wolisz, żeby terapeuta jedynie wspierał i prowadził Cię przez terapię, bez sugerowania konkretnych rozwiązań.

Ten nurt koncentruje się na badaniu i zrozumieniu relacji między ludźmi, w tym przede w rodzinie pacjenta. Zakłada się tu, że problemy z samopoczuciem i zdrowiem psychicznym są efektem zaburzonych relacji rodzinnych i społecznych. Rodzina jest tu postrzegana jako system, w którym każdy z członków ma do odegrania jakąś rolę.

Wybierz psychoterapeutę pracującego w tym nurcie, jeśli:

• Twój główny problem wynika z zaburzonych relacji rodzinnych (pomiędzy partnerem, współmałżonkiem, dzieckiem, rodzicami etc.),
• chcesz rozwiązać kryzys i/lub konflikt rodzinny.

Istnieje cały szereg innych nurtów w psychoterapii – nie sposób wszystkich wymienić i opisać. Nawet jeśli psychoterapeuta pracuje w jednym konkretnym podejściu, to często uzupełnia terapię o elementy zaczerpnięte z innych metod, aby jak najlepiej pomóc pacjentowi.

Pierwsza rozmowa z psychoterapeutą może budzić obawy i niepokój. Czego można się po niej spodziewać?

• Wyjaśnienia, w jaki sposób pracuje terapeuta, jakimi metodami i jak będzie wyglądał cały proces.
• Pierwszych pytań o powody podjęcia terapii – możesz się do nich przygotować bądź nie.
• Braku ocen ze strony psychoterapeuty. Pamiętaj, że terapia to nie egzamin – terapeuta nie ocenia Twojej wiedzy, zdolności, umiejętności, popełnionych błędów, elokwencji czy czegokolwiek innego. Psychoterapeuta jest po to, żeby Ci pomóc i tylko po to.
• Odpowiedzi na wszelkie Twoje pytania związane z procesem psychoterapii.
• Postawienia celu terapeutycznego, w czym pomoże Ci terapeuta.

• Bądź otwarty i szczery – dziel się swoimi myślami, uczuciami, obawami i doświadczeniami.
• Zadawaj pytania – to Twój czas i przestrzeń do zrozumienia siebie, a pytania pomagają jasno wyjaśnić to, co Cię nurtuje.
• Bądź gotów do refleksji i niewygodnych wniosków.
• Zaufaj terapeucie, a jeśli masz z tym problem, warto poszukać innego specjalisty.
• Angażuj się w zadania domowe, jeśli rodzaj terapii je przewiduje.
• Nie oczekuj natychmiastowych rezultatów – terapia to proces, który wymaga czasu.
• Staraj się uczęszczać na sesje terapeutyczne regularnie, zgodnie z planem ustalonym z terapeutą.