Z tego artykułu dowiesz się, w jakich sytuacjach należy zgłosić się do psychiatry, a w jakich do psychologa lub terapeuty. Jak pracują poszczególni specjaliści, czym się od siebie różnią i do kogo udać się pierwszej kolejności.  

Zakres pomocy, jakiej udzielają poszczególni specjaliści zdrowia psychicznego często budzi wątpliwości. To naturalne, że osoby, które dopiero decydują się na poszukanie wsparcia, nie wiedzą, czy lepiej udać się do psychiatry czy psychologa. Czasem nie mają kogo zapytać, wstydzą się lub zwyczajnie nie wiedzą, jak ubrać w słowa swój problem. Internet też nie zawsze podpowiada właściwie. Czym zatem różnią się poszczególni specjaliści?

Psychiatra to lekarz z ukończoną specjalizacją w zakresie psychiatrii lub w jej trakcie. Jako lekarz ma uprawnienia do wystawiania recept, zwolnień lekarskich i skierowań na dalsze leczenie psychiatryczne. Psychiatra udziela informacji na temat działania poszczególnych leków i ma kwalifikacje, aby właściwie dobrać je do jednostki chorobowej. W Polsce lekarze rzadko zajmują się psychoterapią i najczęściej skupiają się  na postawieniu diagnozy i farmakologii. Kierują też pacjenta na właściwą terapię.

Jeżeli masz jakiekolwiek wątpliwości co do swojego stanu psychicznego i źle się czujesz, udanie się do lekarza psychiatry jest dobrym punktem wyjścia. Koniecznie należy się do niego zgłosić, jeśli:

• Masz myśli samobójcze,
• Słyszysz głosy, które trudno Ci zidentyfikować,
• Czujesz, że ktoś Cię śledzi, prześladuje, lub że jesteś pod ciągłą obserwacją,
• Odczuwasz silny lęk, który uniemożliwia Ci codzienne funkcjonowanie,
• Doświadczyłeś traumy (śmierć bliskiej osoby, wypadek, poważne problemy ze zdrowiem etc.),
• Odczuwasz zmiany nastroju (od euforii do depresji),
• Masz zaburzenia snu.

Psycholog ukończył studia wyższe na kierunku psychologia, choć to nie zawsze pozwala na pracę w zakresie udzielania wsparcia psychologicznego. Może diagnozować pacjentów w zakresie problemów psychicznych, udzielać im podstawowego wsparcia i omawiać możliwości rozwiązania problemów. Psycholog (ani psychiatra) nie zajmuje się psychoterapią, jeśli nie ma do tego uprawnień. Wskaże jednak źródło problemu i zaproponuje dalszą drogę leczenia (łącznie ze skierowaniem na terapię). Z pomocą testów i wywiadu zrobi także pogłębioną diagnostykę osobowości, ocenę procesów poznawczych i ocenę dyspozycji psychicznych[1].

[1] Źródło: pacjent.gov.pl

Zarówno konsultacja z psychologiem, jak i z psychiatrą, może być punktem wyjścia w drodze o lepsze samopoczucie psychiczne. Do psychologa możesz się udać w pierwszej kolejności, jeśli:

• Przytłaczają Cię codzienne problemy i czujesz, że nie dajesz sobie z nimi rady,
• Nie rozumiesz emocji, które kierują Tobą i Twoim życiem i chcesz lepiej poznać siebie,
• Odczuwasz ciągły lęk, złość, jesteś agresywn_, nadużywasz substancji odurzających, w tym alkoholu,
• Jesteś pod opieką lekarza psychiatry i chcesz połączyć leczenie farmakologiczne z psychoterapią,
• Masz trudności ze snem i koncentracją,
• Doświadczył_ traumy i nie potrafisz sobie z nią poradzić,
• Nie czujesz się szczęśliw_, choć nie masz ku temu powodów.

Psychoterapeuta to osoba, która ukończyła studia wyższe na kierunku medycznym lub psychologicznym oraz 4-letni kurs psychoterapii (lub jest w jego trakcie pod warunkiem superwizji). Ze względu na dużą odpowiedzialność, jaką bierze na siebie terapeuta prowadząc psychoterapię, musi on zdobyć właściwe doświadczenie zawodowe: odbyć staż oraz ukończyć własną terapię. Ważne są również regularne superwizje, nawet po ukończeniu kursu.

Być może niektórzy czytelnicy uznają to za nadużycie, ale uważam, że psychoterapię powinien odbyć każdy. Oczywiście, w pierwszej kolejności powinny z niej skorzystać osoby, które mają zaburzenia emocjonalne lub afektywne, spadek nastroju, zaburzenia odżywiania czy inne problemy ze zdrowiem psychicznym. Psychoterapia jest jednak niezwykle skutecznym sposobem na poprawę jakości życia w każdym jego aspekcie. Dlaczego?

Ponieważ pozwala poznać siebie. Pomaga dotrzeć do źródła tego, co stoi za naszym zachowaniem, a nawet odczuwaniem emocji w konkretnych sytuacjach. Dlaczego krzyczę na dziecko? Dlaczego odchodzą ode mnie partnerzy lub ja zrywam relacje? Skąd obawa przed zmianami w moim życiu? W trakcie psychoterapii pacjent uczy się, jak radzić sobie lepiej i skuteczniej z wyzwaniami, jak być dla siebie dobrym, jak zwracać uwagę na własne potrzeby i podążać za nimi, nie krzywdząc innych. Psychoterapia wzmacnia nasze kompetencje w zakresie znajomości samych siebie, a więc w pewnym stopniu przygotowuje na kryzysy. Które przecież są częścią życia.

Korzystanie z pomocy specjalistów ds. zdrowia psychicznego nie powinno budzić w nas wstydu. Wręcz przeciwnie – troska o siebie jest też troską o innych. Bo kiedy my jesteśmy stabilni, spokojni i pewni siebie, możemy wspierać innych. Jeśli zatem czujesz, że potrzebujesz pomocy psychiatry czy psychologa – zgłoś się po nią i nie czekaj na pogorszenie swojego stanu.