Życie z pracoholikiem jest dużym wyzwaniem. Przez długi czas osoba uzależniona od pracy nie dostrzega problemu.  Pracoholik jest przekonany, że „tak trzeba”, że nie ma wyjścia, bo jak nie on, to nikt inny nie wykona jego zadań. To oczywiście nieprawda, ale jak poradzić sobie w takiej sytuacji? Pracoholizm – dowiedz się o nim więcej.

Na początek warto zdać sobie sprawę, że nie każda osoba, która dużo pracuje, jest pracoholikiem. Pojęcie to funkcjonuje w psychologii od końca lat.60 ubiegłego wieku i określa się nim zaburzenie polegające na obsesyjnej potrzebie ciągłego wykonywania pracy, kosztem życia prywatnego i zdrowia. Do typowych objawów pracoholizmu należą:

• Odczuwanie przymusu wykonywania pracy, nawet w czasie wolnym i na urlopie;
• Nieustanne myślenie o pracy, nawet w czasie wolnym;
• Poczucie winy, dyskomfort, stres, a nawet lęk w momencie, kiedy nie wykonuje się zadań związanych z pracą;
• Nadmierna kontrola wszystkich aspektów swojego życia;
• Perfekcjonizm;
• Zaniedbywanie sfer pozapracowych – rodziny, przyjaciół, rezygnacja z hobby na rzecz obowiązków zawodowych;
• Zaburzenia snu;
• Rezygnacja z urlopu i wykonywanie obowiązków nawet podczas choroby;
• Objawy somatyczne, takie jak bóle głowy, brzucha czy wymioty;
• Podwyższone ciśnienie krwi, choroby układu krążenia, wrzody żołądka i inne choroby na tle nerwowym.

Pracoholika, mimo poświęcenia i zaangażowania, nie jest zadowolony z pracy, jaką wykonuje. Głęboko odczuwa wszystkie porażki, nie dostrzega sukcesów. Czuje się osamotniony, zmęczony, ma trudności z nawiązaniem i utrzymaniem relacji – zarówno na polu zawodowym, jak i prywatnym.

Dla pracoholika praca to życie, a życie to praca. Od niej uzależnione jest jego samopoczucie. Sukcesy są wyznacznikiem chwilowego zadowolenia. Bardzo często pracoholicy to osoby o wysokim statusie zawodowym i finansowym, co stanowi dla nich wymówkę, że taki styl pracy pomaga im utrzymać odpowiedni status materialny. Rozwiązaniem nigdy nie będzie zmiana pracy – na lepiej płatną czy bardziej satysfakcjonującą. Bo praca jest jedynie używką, a prawdziwy problem tkwi gdzie indziej.

Umysł pracoholika to umysł osoby uzależnionej. Z tą różnicą, że jego używka jest powszechnie akceptowana, a wręcz pożądana. Współczesne społeczeństwa uwielbiają osoby zapracowane, a pracowitość kojarzy się pozytywnie. Dlatego pracoholikom tak łatwo przychodzi ukrywanie swojego uzależnienia i bagatelizowanie wszelkich zarzutów o poświęcanie pracy zbyt dużej uwagi. Podobnie jak w przypadku innych uzależnień, początki mogą wyglądać niewinnie.

Pracoholizm nie jest częstym tematem badań naukowych. W Polsce o zjawisku work craving – teoria uzależnienia od pracy opisuje m.in. Kamila Wojdyło.

Używka, w tym przypadku praca, działa pobudzająco, wpływając pozytywnie na ośrodkowy układ nerwowy. Jeśli trafi na podatny grunt, a więc osobę o niskim poczuciu wartości, która nie odnosi znacznych sukcesów na innych polach, staje się głównym aktywatorem dobrego samopoczucia. Niestety, z biegiem czasu mózg potrzebuje coraz większej stymulacji. Osoba uzależniona zaczyna pracować coraz więcej, czując jednocześnie coraz mniejszą satysfakcję z wykonywanej pracy. Powoli dochodzą objawy somatyczne, które z czasem się nasilają. Prowadzi to do obniżonej efektywności, co wywołuje jeszcze gorsze samopoczucie i zmusza do większego wysiłku. W fazie chronicznej pracoholizmu, pracoholik prawie nie śpi i nie je, co prowadzi do wycieńczenia, a w ekstremalnych przypadkach do śmierci. Nie ma więc mowy o tym, że pracoholik może dobrze wykonywać swoje obowiązki.

Życie z osobą uzależnioną jest bardzo trudne, a wychodzenie z choroby to długotrwały proces, wymagający zaangażowania zarówno osoby uzależnionej, jak i jej bliskich. Punktem wyjścia jest zawsze zrozumienie indywidualnych przyczyn pracoholizmu. A te zazwyczaj są złożone. Jest to efekt uwarunkowań środowiskowych, charakterologicznych i wychowawczych. Pracoholicy są zazwyczaj perfekcjonistami, mają niskie poczucie własnej wartości, cechuje ich neurotyczność. Trudno poradzić sobie z takim problemem samodzielnie lub tylko przy wsparciu bliskich. Najczęściej zalecane są różnego rodzaju terapie. Czasem niezbędna jest pomoc medyczna.

W poradzeniu sobie z pracoholizmem najważniejszy jest pierwszy krok – zrozumienie, że problem istnieje i jest poważny. Do tego etapu prowadzi często długa i kręta droga, naznaczona cierpieniem bliskich. Jeśli jesteś już w tym punkcie – gratuluję, to duży sukces. Jeśli ktoś z Twoim bliskich jest dotknięty tym problemem – postaw na rozmowę i szczerość. Także wobec siebie. Bo Ty najlepiej wiesz, ile jesteś w stanie znieść.