Szybka adaptacja do zmian. Podejmowanie nowych wyzwań. Natychmiastowe decyzje. Współczesny świat nie pozwala nam się nudzić i oczekuje, że z akceptacją i wdzięcznością przyjmiemy wszystko, co pojawia się na naszej drodze. Tymczasem każdy z nas reaguje na zmiany inaczej. Jak sobie z nimi radzić, kiedy sobie… nie radzimy?

„Zmiana szkoły? Przywykniesz!”

„Może zmienisz pracę, skoro już jej nie lubisz?”

„Dobrze by Ci zrobiła jakaś zmiana. Może nowa fryzura?”

Co sprawia, że niektóre osoby przyjmują takie zdania ze spokojem, a inne reagują przyspieszonym biciem serca? Przyczyna jest zazwyczaj złożona, ale to, jak ktoś reaguje i radzi sobie ze zmianami w życiu, zależy zazwyczaj od kombinacji kilku czynników:

• Wzorców zachowań, jakie wypracowaliśmy w dzieciństwie – jak bliscy reagowali na zmiany, jaka atmosfera i nastroje im towarzyszyły i jakie były ich skutki.
• Doświadczeń wyniesionych z przeszłości – jakie okoliczności towarzyszyły najważniejszym zmianom z dotychczasowym życiu i jakie były ich konsekwencje.
• Wrażliwości – dojrzałości układu nerwowego i jego indywidualnych cech biologicznych (np. wysokiej wrażliwości), które wpływają na to, jak bardzo pobudzony jest układ nerwowy w nieznanej i mało przewidywalnej sytuacji.
• Charakteru – naturalnej skłonności do pozytywnego lub negatywnego myślenia, tendencji do analizowania w pierwszej kolejności lub przeciwnie – reagowania.
• Umiejętności radzenia sobie z emocjami.
• Odporności psychicznej – nabytej i wrodzonej.
• Kondycji fizycznej i zdrowia.
• Samopoczucia
• Sytuacji życiowej, w której przydarza się ważna lub trudna zmiana.

Wszystkie te czynniki będą wpływać na radzenie sobie w sytuacji, kiedy pojawia się duża zmiana w życiu. Nie znaczy to jednak, że kiedy wysoko wrażliwego pesymistę, pochodzącego z mało wspierającej rodziny spotyka w krótkim czasie nagromadzenie wyzwań, nie istnieje sposób na jego względnie szybki powrót do wewnętrznej równowagi. Wręcz przeciwnie.

W ostatnich latach trudno nie zauważyć tendencji do wyszukiwania pozytywnych stron każdej, nawet najtrudniejszej sytuacji. Media, coachowie, a nawet psycholodzy lubią obwieszczać hurraoptymistycznym tonem, że każda zmiana jest dobra, a wszystko zależy od nastawienia. To nieprawda. Utrata zdrowia, śmierć dziecka, strata pracy bez perspektyw na nową – to nie są dobre zmiany. Prawdą jest jednak, że z wieloma trudnymi zmianami można sobie poradzić. Oto 5 moich wskazówek, jak to zrobić:

Mózg człowieka wcale nie lubi zmian, bo wiążą się one z większym wysiłkiem niż rytuna. Dlatego się im opiera. Twój brak akceptacji zmian, tych mniej istotnych (zmiana fryzury), i tych poważniejszych (zmiana pracy), jest naturalny. Paradoksalnie, im szybciej zaakceptujesz to, że trudno Ci akceptować zmiany, będzie Ci łatwiej sobie z nimi poradzić.

Akceptacja zmian i przyzwyczajenie się do nowej sytuacji, wbrew powszechnej narracji, nie muszą być natychmiastowe. To, co pomaga w takiej chwili to danie upustu wszelkim emocjom, np. za pomocą płaczu, krzyku (pod warunkiem, że nie jest skierowany do innych osób), wysiłku fizycznego czy medytacji. To pomaga zredukować nagromadzone w ciele napięcie. Zrelaksowane ciało daje sygnał do mózgu, że ten również może się zrelaksować, a wszystko co się dzieje wokół jest takie, jak ma być.

Kiedy największe emocje opadną, a ciało wychodzi z trybu „walcz lub uciekaj”, mózg zaczyna swoją pracę. W zależności od wcześniejszych doświadczeń, podsuwa nam obrazy związane z dziejącą się zmianą. I znowu pojawiają się emocje, w tym strach, który zaburza codzienne funkcjonowanie (np. powodując zaburzenia snu). Warto wtedy „rozłożyć” zmianę na czynniki pierwsze: wypisać wszystkie negatywne i pozytywne skutki, nawet te potencjalne. Nie kończ jednak na tym – do każdego negatywnego skutku dopisz zasoby, jakie posiadasz, aby sobie z nimi poradzić (wiedza, umiejętności, znajomości etc.).

Ostatnim etapem radzenia sobie ze zmianami w życiu jest akceptacja. Ale żeby zaakceptować, należy puścić to, co utraciliśmy. Pomaga w tym uświadomienie sobie, że mamy ograniczony wpływ na nasze życie. To, na co możemy wpłynąć jest tu i teraz, a nie w przeszłości. Ani nawet nie w przyszłości. Na czym zatem warto się skupić?

Proces radzenia sobie ze zmianami bywa wyczerpujący. W zależności od indywidualnych cech, bywa też długi i trudny. Warto w tym czasie skupić się na sobie i swoich potrzebach, podchodząc do siebie z jeszcze większą uwagą i wyrozumiałością. Kiedy przechodzisz przez trudny czas, bądź dla siebie dobry – odpoczywaj tyle, ile możesz, ogranicz rzeczy, które Ci nie służą, zadbaj o dietę i przyjemności. I myśl o sobie dobrze, cokolwiek się dzieje w Twoim życiu.

Jeśli poradzenie sobie z jakąś zmianą jest dla Ciebie zbyt trudne, nie obawiaj się prosić o pomoc. Porozmawiaj z kimś bliskim lub zgłoś do specjalisty.