Jeśli czytasz ten artykuł, bo jesteś w toksycznym związku, w którym pojawia się przemoc domowa, mam dla Ciebie trzy wiadomości. Po pierwsze, bycie ofiarą przemocy domowej nie jest powodem do wstydu. Po drugie, nie jesteś sama i niestety, nie jedyna. Pomoc jest w zasięgu ręki – musisz się jednak odważyć po nią sięgnąć. Po trzecie, jesteś tego warta i nikt nie ma prawa stosować wobec Ciebie jakiejkolwiek przemocy.

W cieniu pandemii i walk ideologicznych, za wieloma zamkniętymi drzwiami, odbywa się dramat kobiet i dzieci. Bo choć mężczyźni też są ofiarami przemocy domowej, to zdecydowanie częściej są oprawcami. Wykorzystują słabości swojej ofiary, podsycają jej lęki, odgradzają od najbliższych, poszturchują, popychają, biją. Stosują manipulacje i oszustwa, które w naszym społeczeństwie mają duże szanse trafić na podatny grunt.

Winny przemocy jest zawsze jej sprawca. Żadne zachowanie ofiary nie usprawiedliwia agresji i nie może stanowić jej „rozgrzeszenia”. Kobieta nie powinna być również oceniana, z powodu tego, że związała się z osobą stosującą przemoc. Zwłaszcza, że je symptomy są na początku związku zazwyczaj subtelne.

Jedną z ważniejszych oznak jest złe samopoczucie w obecności partnera. O ile pierwsze dni czy tygodnie mogą upływać pod znakiem niepewności i huśtawki nastrojów, o tyle stały związek powinien być stabilny pod względem wzajemnych oczekiwań i uczuć. Jeśli kobieta dostaje wciąż sprzeczne sygnały (raz jest atrakcyjna, raz nie, czasem spełnia jego oczekiwania, by następnie spotkać się z druzgoczącą krytyką), które wpływają na spadek jej pewności siebie, można przypuszczać, że natrafiła na toksycznego partnera. Niestety wiele z nas, nie ma w sobie wewnętrznych zasobów, aby się temu przeciwstawić.

Czego nam brakuje najczęściej w starciu z toksycznym partnerem? Miłości… do siebie. Chodzi tu o przekonanie o tym, że jest się wystarczającą, a na pochwały czy miłość wcale nie trzeba zasłużyć. Ta pewność i zaufanie do siebie powinny nam zostać przekazane w dzieciństwie. Z domu rodzinnego wynosimy za to najczęściej posłuszeństwo wobec autorytetów, miłość warunkową, zewnątrzsterowność, brak pewności siebie, brak zaufania do siebie, swojej wiedzy i kompetencji. To podatny grunt dla sprawców, którzy doskonale wyczuwają te słabości, podsycając je, co samo w sobie jest przemocą. Ale rodzajów przemocy jest znacznie więcej.

O rodzajach przemocy opowiadam w audycji dla radia.

Wyjście z toksycznego związku, w którym obecna jest przemoc, nie jest łatwe. Ale jest możliwe. Pierwszym krokiem jest dostrzeżenie, że sytuacja, w jakiej znalazła się kobieta, składa się z kilku powtarzalnych faz:

• Faza budowania napięcia, w której narastają konflikty i zdarzają się drobne akty przemocy, przeplatane z momentami spokoju.
• Kolejna to Faza eskalacji, czyli ostrej, gwałtownej przemocy, która zagraża zdrowiu i życiu.
• Później następuje Faza miesiąca miodowego to moment przepraszania, skruchy i żalu. Aż do kolejnego wzrostu napięcia…

Najczęściej sprawcy przemocy domowej działają na polu psychicznym i fizycznym, doprowadzając swoją ofiarę do wyuczonej bezradności. Osaczona kobieta czuje, że każda jej reakcja będzie zła, a więc jej poczucie wpływu zanika. Pojawia się wstyd i strach.

Posłuchaj, czym jest wyuczona bezradność i z czego wynika.

Drugim krokiem, który ułatwi wyjście jest otoczenie się osobami, które będą stanowić krąg wsparcia. Przyjaciele, rodzina, sąsiedzi, terapeuta – każdy, kto stoi po stronie ofiary. W kolejnych etapach najważniejsze będzie zapewnienie kobiecie bezpieczeństwa, zarówno fizycznego, jak i ekonomicznego. Dopiero kolejnym krokiem, równie ważnym, będzie praca nad wykształceniem nowych wzorców postępowania. Więcej dowiesz się o nich słuchając nagrania.

Dla osób doświadczających przemocy domowej, proszenie o pomoc jest niezwykle trudne. Osaczone i kontrolowane na każdym kroku ofiary, mają niewiele możliwości kontaktu ze światem zewnętrznym, zwłaszcza w pandemii. Jeśli doświadczasz przemocy domowej i szukasz pomocy, możesz skorzystać z którejś z poniższych opcji.

• Policja – dzwoń natychmiast, jeśli jesteś świadkiem przemocy lub życie i zdrowie Twoje lub Twoich bliskich są zagrożone – tel. 997 lub 112.
• Telefon na Niebieską Linię – to Ogólnopolskie Pogotowie dla ofiar przemocy w rodzinie – tel. 800 12 00 02.
• Fundacja Centrum Praw Kobiet – tel. 600-07-07-17.
• Regionalne Ośrodki Interwencji Kryzysowej – ich listę znajdziesz TUTAJ.
• Maska-19 – hasło, które można podać w aptece przez kobiety, które nie mają możliwości bezpośredniego kontaktu z policją. Więcej na ten temat w nagraniu.

Wyjście z toksycznego związku, w którym stosowana jest jakakolwiek forma przemocy, jest trudne. Czasem wydaje się trudniejsze, niż pozostanie w nim. Kobiety bardzo często, zamiast wsparcia ze strony środowiska, są oceniane jako współwinne przemocy lub te, które „skoro nie odchodzą, to się na to zgadzają”. To krzywdzące i niesprawiedliwe opinie. Ważne, aby osoby doświadczające przemocy zrozumiały, że bycie jej ofiarą, nie jest powodem do wstydu. I że w każdej sytuacji warto szukać pomocy.